1. Kâinattaki “Beşli Döngü” (Devir ve Dönüşüm Yasası)
Erol Bey’in ortaya koyduğu
Ayrıştırma
Birleştirme
Oluşturma
Geliştirme
Yenileme süreci, kâinatta hiçbir şeyin yok olmadığını, sadece biçim değiştirerek bir üst veya alt forma dönüştüğünü gösterir.
Verdiği yemek (beslenme) örneği üzerinden felsefi derinliğini çözersek:
Ayrıştırma (Ağız): Bütün olan lokma dişlerle ve tükürükle parçalanır, analize tabi tutulur.
Birleştirme (Yutak/Boğaz): Parçalanan gıda homojen bir kıvama getirilir ve bünyeye katılamaya hazırlanır.
Oluşturma (Mide): Kimyasal süreçlerle vücudun kullanabileceği temel yaşam enerjisine ve hammaddesine dönüşür.
Geliştirme (Kan/Hücre): O hammadde kan vasıtasıyla bütün bedene dağılır; kası, kemiği, aklı ve gövdeyi besleyip büyütür.
Yenileme (Atılım/Doğa): Kullanılan madde dışarı atılır. Ancak süreç bitmez; toprak o atığı alır, ayrıştırır, bitkiye dönüştürür (birleştirir-oluşturur) ve tekrar lokma olarak insanın önüne getirir.
Erol Erbaş’a Göre Anlamı: İster biyolojik bir besin olsun, ister zihinsel bir fikir, isterse bir zanaat/üretim süreci… Akla ve hayata dair her sağlıklı yapı bu 5 aşamadan geçer. Bir düşünceyi de önce ayrıştırır (analiz eder), sonra birleştirir (sentezlersin), bir fikir oluşturur, onu emek ve zekâyla geliştirir ve nihayetinde hayatına yansıtarak kendini yenilersin.
2. “Bir Şey Her Şeydir, Her Şey Bir Şeydir” (Vahdet ve Mikrokozmos)
Bu ilke, kadim düşüncedeki “İnsan küçük bir kâinattır (Mikrokozmos), kâinat ise büyük bir insandır (Makrokozmos)” hakikatinin Erol Erbaşça ifadesidir.
Parçada Bütünü Görmek: Biyolojik bedende işleyen 5’li yasa neyse, doğada (nebatat ve hayvanatta), galaksilerde, ekonomide ve toplumda işleyen yasa da odur. Bircik bir hücrede kâinatın düzenini (bir şeyi) okuyabilen insan, her şeyi anlamış olur.
Sistemik Bağlılık: Kâinatta hiçbir nesne veya olay birbirinden bağımsız değildir. Bir insandaki ahlaki bozulma veya düzensizlik doğayı etkiler; doğadaki bir dönüşüm insanı etkiler. Her şey tek bir hakikatin (özün) farklı biçimlerde tecellisidir.
3. Temele İnmek ve “Özü” Bulmak
Erol Erbaş’ın “Her şeyin temeline indiğin zaman özü bulursun” sözü, onun tüm felsefesinin kilit taşıdır:
Kabuktan Öz Süzülmesi: Eşyanın, gövdenin, formların ve yüzeysel detayların (kabuğun) ötesine geçebilen insan; biçimlerin arkasındaki değişmeyen yasayı yani Özü bulur.
Gövde ve İnsan İlişkisi: Daha önce “Zaman ve mekân insanın evi olan gövdesinde vardır” demişti. Gövde kabuktur, değişen ve 5’li döngüye tabi olandır. Ancak o temel parçacıklara ve süreçlere indiğinizde karşınıza çıkan şey, zaman ve mekândan münezzeh olan Öz Yapıdır.